Ktoś kasuje folder z projektem albo nadpisuje plik, nad którym pracował tydzień. Pierwsza reakcja to zwykle panika i chaotyczne klikanie, które pogarsza sytuację. Tymczasem szanse na odzyskanie zależą głównie od tego, co zrobisz w pierwszych minutach.

Czego nie robić

• Nie zapisuj niczego nowego na tym dysku. Skasowany plik fizycznie zostaje na nośniku do momentu nadpisania. Każdy zapis, nawet instalacja programu do odzyskiwania, zmniejsza szanse.
• Nie instaluj narzędzi na dysku, z którego odzyskujesz. To najczęstszy sposób na trwałe zniszczenie danych, które dało się jeszcze uratować.
• Nie formatuj i nie uruchamiaj naprawy dysku, gdy system to sugeruje, zanim wykonasz kopię.
• Nie synchronizuj ponownie folderu, jeśli używasz narzędzia synchronizującego, bo skasowanie po jednej stronie potrafi się rozpropagować.

Kolejność sprawdzania, od najprostszego

1. Kosz i kosz w chmurze

Oczywiste, ale często pomijane, gdy plik skasował ktoś inny. Sprawdź kosz systemowy na komputerze, a jeśli plik leżał w chmurze, kosz w panelu usługi. Uwaga: kosz w chmurze ma zwykle własny okres przechowywania, po którym czyści się sam, i to on wyznacza realny termin na reakcję.

2. Historia wersji

Jeśli plik nie zniknął, tylko został nadpisany, kosz nic nie da, bo dokument nadal istnieje, tyle że z niewłaściwą treścią. Tu ratuje automatyczna historia wersji po stronie serwera, opisana szczegółowo w tekście Historia wersji plików.

3. Autozapis aplikacji

Word, Excel i podobne programy trzymają lokalne kopie autoodzyskiwania. Warto zajrzeć w opcje odzyskiwania dokumentu w samej aplikacji, zanim sięgniesz po cokolwiek innego. Działa to często przy zaniku zasilania i zawieszeniu programu.

4. Kopia zapasowa

Jeżeli działa backup 3-2-1, to jest właściwe źródło. Odtwórz plik do innej lokalizacji niż oryginalna, żeby nie nadpisać czegokolwiek innego i mieć obie wersje do porównania.

5. Narzędzia do odzyskiwania danych

Ostatnia deska ratunku przy skasowaniu z dysku lokalnego bez kopii. Uruchamiaj je z innego nośnika i zapisuj odzyskane pliki na inny dysk. Przy podejrzeniu awarii mechanicznej, czyli gdy dysk stuka albo znika z systemu, odłóż go i skorzystaj z laboratorium danych, bo kolejne próby uruchomienia pogłębiają uszkodzenie.

Szczególny przypadek: ransomware

Gdy pliki nie zniknęły, ale mają dziwne rozszerzenia i nie dają się otworzyć, prawdopodobnie zostały zaszyfrowane. Wtedy kolejność jest inna: odłącz komputer od sieci, nie kasuj niczego i nie płać okupu. Odzyskiwanie polega na przywróceniu wersji sprzed ataku, dlatego wersjonowanie po stronie serwera jest tu skuteczniejsze niż jakiekolwiek narzędzie.

Jak nie znaleźć się w tej sytuacji ponownie

• Kosz z retencją zamiast trwałego kasowania, najlepiej liczony w tygodniach,
• historia wersji włączona domyślnie, bez zależności od pamięci pracownika,
• ograniczone uprawnienia do usuwania, bo nie skasuje folderu ktoś, kto nie ma takiego prawa; opisujemy to w poradniku Uprawnienia do plików w firmie,
• test odtworzenia raz na kwartał, bo backup, którego nikt nie odtwarzał, jest tylko hipotezą.

Jak to działa w eDysko

W eDysko usunięte pliki trafiają do kosza, z którego przywrócisz je samodzielnie, bez dzwonienia do informatyka. Każdy dokument ma historię wersji, więc nadpisany plik odzyskasz nawet wtedy, gdy nie został skasowany. Prawo do usuwania nadajesz wybranym osobom, a dane leżą w rozproszonej, szyfrowanej infrastrukturze, więc awaria pojedynczego dysku nic nie zmienia. Zobacz plany albo przetestuj 14 dni za darmo.

Najczęstsze pytania

Ile czasu mam na odzyskanie pliku z kosza w chmurze?

To zależy od ustawionej retencji, zwykle od kilkunastu do kilkudziesięciu dni. Warto znać tę liczbę przed awarią, bo po jej upływie plik znika bezpowrotnie, a przy pracownikach, którzy wracają z urlopu po dwóch tygodniach, bywa to realna różnica.

Czy z dysku SSD da się odzyskać dane tak samo jak z talerzowego?

Rzadziej. Mechanizm TRIM w dyskach SSD czyści zwolnione komórki w tle, często w ciągu minut, więc okno na odzyskanie jest znacznie krótsze niż przy dyskach talerzowych. To dodatkowy argument za tym, żeby nie polegać na odzyskiwaniu, tylko na kopiach.

Pracownik skasował pliki przy odejściu. Co teraz?

Sprawdź kosz i historię wersji, bo w rozwiązaniach z retencją komplet zwykle da się przywrócić. Na przyszłość ogranicz prawo usuwania i pamiętaj, że przy rozstaniu konto blokuje się przed rozmową, a nie po niej.